Prematuur geboren: als de zwangerschap onverwacht eerder eindigt


Een zwangerschap duurt normaal gesproken ongeveer veertig weken. Toch worden jaarlijks duizenden baby's veel eerder geboren. Achter de deuren van neonatologieafdelingen door heel Nederland begint ieder jaar voor ongeveer 12.000 baby's een leven dat eerder start dan verwacht. Voor hun ouders verandert de zwangerschap plotseling in een periode van zorgen, hoop, medische apparatuur en wachten op het moment dat hun kindje sterk genoeg is om naar huis te mogen.


Een kindje dat vóór 37 weken zwangerschap ter wereld komt, noemen we prematuur. Soms gaat het om een paar weken te vroeg, soms om maanden. Hoe vroeger een baby geboren wordt, hoe groter de medische uitdagingen kunnen zijn. Voor ouders komt een vroeggeboorte vaak onverwacht. Waar zij zich voorbereidden op een geboorte over enkele weken of maanden, bevinden zij zich ineens in een wereld van couveuses, monitoren, medische termen en onzekerheid. Een wereld waarin iedere gram groei telt en waarin een goede dag soms wordt gemeten aan een stabiele hartslag of een paar milliliter melk meer dan gisteren.

Wat is een prematuur geboren baby?


Een baby die vóór 37 weken zwangerschap wordt geboren, wordt beschouwd als prematuur. Artsen maken daarbij onderscheid tussen verschillende categorieën:

  • Matig prematuur: geboren tussen 32 en 37 weken
  • Zeer prematuur: geboren tussen 28 en 32 weken
  • Extreem prematuur: geboren vóór 28 weken zwangerschap

De ontwikkeling van een baby gaat gedurende de hele zwangerschap door. Juist in de laatste weken rijpen belangrijke organen zoals de longen, hersenen en het spijsverteringsstelsel verder. Wanneer een kindje eerder geboren wordt, moet een deel van die ontwikkeling buiten de veilige omgeving van de baarmoeder plaatsvinden.

Waarom worden sommige baby's te vroeg geboren?


Een vroeggeboorte kan verschillende oorzaken hebben. Soms ontstaat er spontaan vroegtijdige weeënactiviteit. In andere gevallen besluiten artsen de zwangerschap eerder te beëindigen omdat dit veiliger is voor moeder of kind.

Mogelijke oorzaken zijn onder andere:

  • Een infectie tijdens de zwangerschap
  • Problemen met de placenta
  • Hoge bloeddruk of pre-eclampsie
  • Een meerlingzwangerschap
  • Groeivertraging van de baby
  • Vroegtijdig gebroken vliezen

Maar regelmatig blijft de oorzaak onbekend. Voor ouders kan dat extra moeilijk zijn. De vraag "waarom?" blijft dan vaak onbeantwoord.

Welke risico's zijn er voor prematuur geboren baby's?


De risico's verschillen sterk per zwangerschapsduur. Een baby die met 35 weken wordt geboren heeft vaak andere uitdagingen dan een kindje van 25 weken. Veel prematuur geboren baby's hebben in het begin ondersteuning nodig bij:


Ademhalen: De longen zijn vaak nog niet volledig uitgerijpt. Sommige baby's hebben extra zuurstof nodig of worden ondersteund met ademhalingsapparatuur.

Warm blijven: Prematuren hebben weinig lichaamsvet en kunnen hun temperatuur nog niet goed reguleren. Daarom verblijven zij vaak in een couveuse.

Voeding en groei: Zelfstandig drinken aan borst of fles vraagt veel energie en coördinatie. Veel prematuren krijgen daarom tijdelijk voeding via een sonde.

Bescherming tegen infecties: Het immuunsysteem is nog onrijp, waardoor prematuren gevoeliger zijn voor infecties.

Ontwikkeling van hersenen en organen: Bij zeer vroeg geboren baby's houden artsen de ontwikkeling nauwlettend in de gaten. Soms ontstaan complicaties die langdurige gevolgen kunnen hebben, maar gelukkig ontwikkelen veel prematuren zich uiteindelijk goed.

Het leven op de nicu of neonatologieafdeling


Voor ouders begint na de geboorte vaak een periode die moeilijk te vergelijken is met een gewone kraamtijd. In plaats van beschuit met muisjes en kraamvisite brengen zij hun dagen door op de neonatologieafdeling. Ze leren monitoren aflezen, raken vertrouwd met medische apparatuur en wachten op gesprekken met artsen en verpleegkundigen. Veel ouders beschrijven deze periode als leven van dag tot dag. Er is dankbaarheid dat hun kindje er is, maar tegelijkertijd ook angst, onzekerheid en verdriet. De toekomst is niet vanzelfsprekend. Iedere stap vooruit voelt als een overwinning, terwijl een kleine terugval opnieuw grote zorgen kan oproepen. Daarnaast worden ouders vaak geconfronteerd met een gevoel van machteloosheid. Waar zij hun kindje het liefst zouden beschermen, moeten zij het vertrouwen op de expertise van zorgverleners.

Een onuitwisbare indruk


In deze blog mag ik jullie de foto's van Chris laten zien! Tussen alle gezinnen die ik voor Earlybirds mocht fotograferen, zijn er verhalen die je altijd bijblijven. Het verhaal van Chris is er daar één van.


Chris werd geboren na slechts 25 weken en 6 dagen zwangerschap vanwege zwangerschapsvergiftiging bij zijn mama. Na zijn geboorte in Zwolle leek hij aanvankelijk voorzichtig zijn weg te vinden, maar een week later werd hij met spoed overgebracht naar het UMCG vanwege ernstige zorgen over zijn gezondheid. Daar verbleef hij twaalf weken. Weken vol uitdagingen, complicaties door de vroeggeboorte, operaties, bloedtransfusies, onderzoeken, en nog veel meer onderzoeken, onzekerheid, hoop en doorzettingsvermogen. Een periode waarin zijn ouders dag na dag naast hem stonden en waarin iedere kleine stap vooruit een overwinning was. Een periode waarin hij iedereen bleef verbazen.


Toen ik Chris mocht ontmoeten was hij al 3 maanden en had hij al een enorme weg afgelegd. Een weg die de meeste mensen zich nauwelijks kunnen voorstellen. Wat mij vooral is bijgebleven, is niet alleen hoe kwetsbaar hij ooit was, maar vooral hoeveel kracht er schuilde in dit kleine mannetje en in de mensen om hem heen. Gelukkig gaat het inmiddels goed met Chris. Stapje voor stapje, op zijn eigen tempo, groeit hij verder. Een prachtige herinnering aan hoe bijzonder veerkracht kan zijn.

De impact op ouders


Een vroeggeboorte raakt niet alleen het kind, maar het hele gezin. Ouders ervaren vaak een mix van emoties. Blijdschap over de geboorte gaat hand in hand met zorgen over de gezondheid van hun baby. Verwachtingen over het ouderschap veranderen abrupt. De zwangerschap eindigt anders dan gehoopt en de eerste periode met hun kindje verloopt niet zoals zij zich hadden voorgesteld. Veel ouders herkennen:

  • Angst voor complicaties
  • Slaapproblemen en voortdurende alertheid
  • Gevoelens van schuld of falen
  • Verdriet om het verlies van een normale zwangerschap en kraamtijd
  • Stress door de combinatie van ziekenhuisbezoeken, werk en gezinsleven

Ook broertjes en zusjes worden geraakt. Zij moeten hun ouders vaker missen en begrijpen niet altijd waarom hun nieuwe broertje of zusje nog niet mee naar huis mag of waarom zij niet mee mogen naar de nicu om met hun broertje of zusje kennis te maken.

Als het ziekenhuis tijdelijk thuis wordt


Sommige prematuren verblijven slechts enkele dagen of weken in het ziekenhuis. Andere baby's brengen er maanden door. In die periode ontstaat een bijzondere band tussen ouders, hun kindje en het zorgteam. De verpleegkundigen worden vertrouwde gezichten. Kleine mijlpalen krijgen een enorme betekenis: de eerste keer huid-op-huidcontact, de eerste voeding zonder sonde of het moment waarop de couveuse niet meer nodig is. Voor veel gezinnen voelt het ziekenhuis tegelijkertijd als een veilige plek én een plek waar zij zo graag weer weg willen.

Het belang van herinneringen


Juist omdat de periode op de neonatologieafdeling zo intens is, vervagen veel herinneringen later. Ouders leven vaak op adrenaline en zijn vooral bezig met de volgende dag.

Daarom zijn foto's van onschatbare waarde. Niet omdat ze een moeilijke periode mooier maken dan die was, maar omdat ze helpen het verhaal compleet te houden. De kleine handjes tussen de slangetjes. Een vader die voor het eerst kangeroet. Een moeder die voorzichtig een voeding geeft. De liefde die zichtbaar is, zelfs wanneer er zorgen zijn.

Via Earlybirds mogen fotografen deze bijzondere momenten vastleggen voor gezinnen waarvan hun prematuur geboren kindje nog in het ziekenhuis verblijft. Niet om de medische situatie centraal te stellen, maar om te laten zien hoeveel liefde, kracht en verbondenheid er aanwezig is in een periode die vaak wordt gekenmerkt door onzekerheid.

Iedere prematuur heeft een eigen verhaal

Geen twee vroeggeboortes zijn hetzelfde. Sommige baby's groeien vooral nog even door voordat ze naar huis mogen. Andere gezinnen maken een langdurig en onzeker traject door. Wat al deze verhalen gemeen hebben, is de enorme veerkracht van ouders en kinderen. Een prematuur geboren baby begint zijn of haar leven misschien anders dan verwacht, maar achter iedere couveuse schuilt een verhaal van hoop, liefde en doorzettingsvermogen. En juist die verhalen verdienen het om verteld én herinnerd te worden.

Meer informatie over prematuren en neonatologie


Wil je meer lezen over vroeggeboorte, neonatologie of de ondersteuning voor ouders van prematuur geboren baby's? De onderstaande organisaties bieden betrouwbare informatie en ondersteuning:


Heb je zelf ervaring met een vroeggeboorte of verblijft jouw kindje momenteel op de neonatologieafdeling? Weet dan dat je niet alleen bent. Veel ouders herkennen de onzekerheid, de zorgen en de lange weg naar huis. Gelukkig zijn er organisaties, zorgverleners en lotgenoten die je kunnen ondersteunen tijdens deze bijzondere periode.